Αειφόρος Ανάπτυξη Γορτυνίας - Αeiforia4Gortynia.blogspot.com

Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2011

ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΩΣ ΜΟΧΛΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

Εν μέσω της μεγάλης οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, η Πολιτική και η Κοινωνία πρέπει με θάρρος να κοιτάξουν στα λάθη του παρελθόντος και με αισιοδοξία να ατενίσουν το μέλλον. Η αισιοδοξία αυτή όμως πρέπει να αναγνωρίζει τα δύσκολα χρόνια που έρχονται και να κινείται σε ρεαλιστικές βάσεις με σχέδιο προς το μέλλον. Το ερώτημα που πρέπει πάντα να θέτουμε είναι ποια είναι η θέση της Ελλάδας και ποιος είναι ο ειδικότερος ρόλος της Αρκαδίας σε αυτό το μέλλον.Ειδικά λοιπόν σήμερα, εμείς πρέπει να εντατικοποιήσουμε τις προσπάθειες μας για τη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικού, φιλόδοξου και ρεαλιστικού σχεδίου ανάπτυξης. Το σχέδιο αυτό πρέπει να στηρίζεται στα επιτεύγματα του παρελθόντος, διότι έγινα πολλά τα τελευταία 60 χρόνια στη χώρα, αλλά κυρίως να αναγνωρίζει τα μεγάλα σφάλματα των πρόσφατων δεκαετίων. Βαφτίζαμε τη διάνοιξη μικρής σημασίας δρόμων ως ολοκληρωμένη ανάπτυξη αγροτικού χώρου και κατακερματίζαμε τους πόρους σε ασυντόνιστες και μεμονωμένες δράσεις προωθώντας τη σπατάλη και την κατανάλωση με δανεικά. Σε αυτή τη δύσκολη διαδικασία αντιστροφής της κρίσης, που συνδέεται με την εθνική επιβίωση και τη λαϊκή κυριαρχία σημαντικό ρόλο και ευθύνη έχουν οι τοπικές κοινωνίες, οι περιφέρειες και οι αυτοδιοικήσεις.Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι η έξοδος από την οικονομική και κοινωνική κρίση θα αργήσει και θα έλθει μόνο μέσα από τη δουλειά και την ανάπτυξη της οικονομίας. Όμως η Ανάπτυξη προϋποθέτει επενδύσεις και υποδομές οι οποίες οφείλουν να σέβονται το περιβάλλον και δεν μπορεί να ακυρώνονται με την επίκληση ανύπαρκτων περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ανάπτυξη και Περιβάλλον δεν είναι έννοιες αντιφατικές. Ευθύνη των τοπικών κοινωνιών είναι να κατηγοριοποιήσουν τις προτεραιότητες τους και να προτείνουν τεκμηριωμένα και ολοκληρωμένα τις αναπτυξιακές δράσεις που επιθυμούν. Ευθύνη της Πολιτείας είναι να λάβει υπόψη του αυτές τις προτεραιότητες και να δρομολογήσει με ταχύτητα τις δράσεις που θα αποφασίσει. Όχι άλλος χαμένος χρόνος.Σε αυτή τη διαδικασία όμως πρέπει να πατάμε γερά στο έδαφος και πρέπει πάντα να έχουμε στο μυαλό ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της κρίσης και της ανάπτυξης στην Ελλάδα σήμερα.

Τις δεκαετίες που πέρασαν οι ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές συγκυρίες και ανάγκες διαμόρφωσαν ένα κεντροβαρές αναπτυξιακό μοντέλο. Τα εμπορικά και οικονομικά κέντρα της περιφέρειας απαξιώθηκαν και η αστική τάξη συγκεντρώθηκε σε λίγες μεγάλες πόλεις. Έτσι σήμερα, η ελληνική περιφέρεια χαρακτηρίζεται από ένδεια ανθρωπίνων πόρων υψηλής ποιότητας. Συνολικά όμως, η ελληνική κοινωνία έκανε σημαντικά αναπτυξιακά άλματα τα οποία κατατάσσουν σήμερα την ελληνική οικονομία και κοινωνία –ακόμα και εν μέσω κρίσης- στις αναπτυγμένες οικονομίες του κόσμου. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η όποια ανάπτυξη, η πιθανώς στρεβλή όπως αποδεικνύει η κρίση ανάπτυξη, έχει συγκεντρωθεί σε λίγα αστικά κέντρα.Στο σημείο αυτό εδράζεται η αντίφαση που αφορά τους αναπτυξιακούς μας στόχους και στην οποία πρέπει να απαντήσει πειστικά η Πολιτική.Από τη μια πλευρά, έχουμε να κάνουμε με μία συνολικά αναπτυγμένη οικονομία. Είναι γνωστό ότι, εξαιτίας του κόστους και των χαρακτηριστικών των διαφόρων συντελεστών παραγωγής, το αναπτυξιακό μοντέλο που ταιριάζει στις αναπτυγμένες οικονομίες, είναι οι επενδύσεις γνώσης και τεχνολογίας οι οποίες έχουν υψηλή προστιθέμενη αξία. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, ότι στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης, όπου το κεφάλαιο μετακινείται διαρκώς αναζητώντας τις καλύτερες αποδόσεις, δεν μπορεί η πατρίδα μας να αποτρέψει τελικά τη φυγή εργατοβόρων επενδύσεων. Χρειαζόμαστε λοιπόν επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας, οι οποίες όμως απαιτούν ανθρώπινους πόρους υψηλής τεχνογνωσίας.Από την άλλη πλευρά, έχουμε το αίτημα της διάχυσης της ανάπτυξης στην περιφέρεια. Η περιφερειακή ανάπτυξη είναι στοίχημα εθνικής επιβίωσης και εξόδου από την κρίση. Η συγκέντρωση της ανάπτυξης σε λίγα αστικά κέντρα αποτελεί δυναμίτιδα στην κοινωνική συνοχή και –μακροπρόθεσμα- αποτελεί εθνικό κίνδυνο εφάμιλλο με το δημογραφικό πρόβλημα. Μία Ελλάδα πέντε πόλεων με αποψιλωμένη ύπαιθρο, δεν είναι η Ελλάδα των ονείρων μας. Για να συγκαιράσουμε λοιπόν τα δύο αυτά αιτήματα: Επενδύσεις Υψηλής Προστιθέμενης Αξίας που ταιριάζουν στην ελληνική οικονομία και Περιφερειακή Ανάπτυξη, πρέπει να στοχεύσουμε στην ανάπτυξη κατάλληλων ανθρωπίνων πόρων υψηλής ποιότητας στην ελληνική περιφέρεια. Μόνο τότε, θα υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε το κεφάλαιο που επενδύει στη γνώση και την τεχνολογία να στραφεί και να εγκατασταθεί και στην ελληνική περιφέρεια, εφόσον και όταν θα έχουν λυθεί τα ευρύτερη προβλήματα βιωσιμότητας και αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας. Πώς όμως μπορεί να επιτευχθεί αυτό? Για να προσελκυσθούν στην ελληνική περιφέρεια οι κατάλληλοι ανθρώπινοι πόροι αλλά και για να παραμείνουν όσοι υπάρχουν, πρέπει να προηγηθεί η ανάπτυξη υποδομών που θα μπορούν να ελκύσουν και να συγκρατήσουν αυτό το δυναμικό. Πρέπει δηλαδή να προηγηθούν βασικές περιφερειακές επενδύσεις οι οποίες –λόγω των χαρακτηριστικών της ελληνικής οικονομίας- δεν μπορεί παρά να βασισθούν στην εκμετάλλευση των τοπικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιφέρειας.Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα ενός τόπου είναι:• οι φυσικοί του πόροι, υπόγειοι, επιφανειακοί και υπέργειοι και • οι φυσικές του ομορφιές και το περιβάλλον. Η αξιοποίηση του φυσικού της πλούτου είναι μονόδρομος για την ανάπτυξη της υπαίθρου.Όταν λεω υπόγειοι φυσικοί πόροι αναφέρομαι στα μεταλλεύματα, στις ορυκτές πρώτες ύλες. Η Αρκαδία έχει στηρίξει και τη δική της ανάπτυξη αλλά και την ανάπτυξη της χώρας με το λιγνητικό πεδίο της Μεγαλόπολης και τα υδροηλεκτρικό του Λάδωνα. Επιφανειακός φυσικός πόρος είναι κατά βάση η γεωργία μας. Ο έλληνας αγρότης δεν έχει καταστρέψει τη γη του με υπερβολική χρήση φυτοφαρμάκων όπως κατά κόρον έχει γίνει στη δυτική Ευρώπη. Μπορούμε να παράξουμε τα υγιεινότερα και ευγευστότερα γεωργικά προϊόντα. Και φυσικά μπορούμε να προχωρήσουμε σε αναδιάρθρωση των καλλιεργειών προωθώντας νέες μορφές που απευθύνονται σε νέες αγορές, όπως είναι οι ενεργειακές καλλιέργειες (ο σόργος, ο ηλίανθος και άλλα) για παραγωγή βιοκαυσίμων και στερεάς βιομάζας.Υπέργειοι φυσικοί πόροι είναι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Τα αιολικά πάρκα, τα φωτοβολταϊκά, η βιομάζα αποτελούν δύναμη ανάπτυξης για την περιφερειακή ελληνική οικονομία. Και εδώ η Αρκαδία έχει υπάρξει πρωτοπόρα. Σήμερα λειτουργούν στο νομό μας 123 μεγαβάτ αιολικών πάρκων και υπάρχουν ώριμες επενδύσεις που μπορεί να υλοποιηθούν για άλλα 85 μεγαβάτ περίπου. Αλλά και στα φωτοβολταϊκά: Παρά τα τραγικά και παιδαριώδη λάθη στο συνολικό σχεδιασμό των αδειοδοτήσεων που έκανε το κεντρικό κράτος, τα φωτοβολταϊκά είναι ένα μέσω περιφερειακής ανάπτυξης. Τέλος, εργαλείο αξιοποίησης της φυσικής ομορφιάς, του περιβάλλοντος και της ιστορικής κληρονομιάς του τόπου είναι η τουριστική ανάπτυξη. Η Αρκαδία είναι μια προνομιούχα περιοχή και δεν χρειάζεται να τεκμηριώσω πώς η Ιστορία και του Περιβάλλον της Αρκαδίας μπορεί γίνουν ακόμα περισσότερο ο μοχλός της τουριστικής ανάπτυξής της.Στο σημείο αυτό εντάσσεται και το ζήτημα της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων που σχετίζεται με την ποιότητα ζωής και το Περιβάλλον της Αρκαδίας, αλλά και με την ανάπτυξή της. Πρέπει να στοχεύσουμε σε ένα αποκεντρωμένο μοντέλο που θα κινητοποιεί τις τοπικές κοινωνίες και τους πολίτες και θα περιλαμβάνει διαλογή στην πηγή, ανακύκλωση, κομποστοποίηση του οργανικού κλάσματος σε αποκεντρωμένες μονάδες και διαχείριση των υπολειμμάτων σε ΧΥΤΥ (χώρους υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων). Όραμα μας πρέπει να είναι μια Κοινωνία μηδενικών στερεών αποβλήτων.Αυτοί είναι κατά την άποψη μου οι τέσσερις βασικοί πυλώνες της περιφερειακής ανάπτυξης (φυσικοί πόροι, γεωργία, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη με αξιοποίηση της ιστορίας και του περιβάλλοντος), που αποτελούν προϋπόθεση για όλες τις αναπτυξιακές δράσεις στην Παιδεία, τον Πολιτισμό, τη Γνώση και την Υψηλή Τεχνολογία. Η εκμετάλλευση του τοπικού φυσικού και ιστορικού πλούτου εγείρει πολλά ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας και τοπικής συναίνεσης. Είναι γεγονός, ότι κατά το παρελθόν η υποβάθμιση του περιβαλλοντικού παράγοντα κατά τον αναπτυξιακό σχεδιασμό σε παγκόσμιο επίπεδο, οδήγησε αρκετές φορές σε φυσικές και οικολογικές καταστροφές. Λάθη στην εφαρμογή των επενδύσεων προξένησαν τοπικές αντιδράσεις και δυσφήμισαν επενδύσεις. Για να αντλήσω ένα σχετικά μακρινό και στο χρόνο και σε τόπο παράδειγμα, μπορώ να επικαλεστώ την ατυχή ιστορία με τη Γεωθερμία της Μήλου και τα λάθη εφαρμογής που έγιναν και δυσφήμισης αυτή την περιβαλλοντικά φιλική μορφή ενέργειας.Σήμερα όμως, η τεχνολογία έχει εξελιχθεί και μπορεί να απαντήσει με ασφάλεια σε όλα σχεδόν τα ζητήματα. Ταυτόχρονα, η έρευνα και η επιστήμη έχουν ανατρέψει μύθους και φοβίες του παρελθόντος που προκαλούν τοπικές αντιδράσεις. Ο πιο διαδεδομένος μύθος είναι νομίζω ο κίνδυνος από τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία χαμηλής συχνότητας των γραμμών και εγκαταστάσεων της ΔΕΗ. Είναι πλέον γνωστό και αποδεικνύεται με πραγματικές μετρήσεις ότι η ηλεκτρική ξυριστική μηχανή ή το πιστολάκι των μαλλιών προκαλούν 10.000 φορές ισχυρότερο μαγνητικό πεδίο από αυτό που μετράται στην περίφραξη ενός Κέντρου Διανομής της ΔΕΗ.
Πέραν όμως των μύθων υπάρχουν πάντα συγκεκριμένα περιβαλλοντικά ζητήματα που πρέπει να εξετάζονται προσεκτικά και κατά περίπτωση, με ψυχραιμία και χωρίς γενικεύσεις. Έτσι το Περιβάλλον θα αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης της Ελλάδας και της Αρκαδίας. Η έξοδος από την κρίση, το αναπτυξιακό και κοινωνικό όραμα για την Ελλάδα και την Αρκαδία εξαρτάται από το θάρρος, την οξυδέρκεια και τον ορθολογισμό όλων μας, της κεντρικής κυβέρνησης, των δυνάμεων της αγοράς και των τοπικών κοινωνιών. Η συνεργασία όλων μας χωρίς δογματισμούς και αγκυλώσεις, θα εξασφαλίσει την ισορροπία της Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.


του Νίκου Κωστόπουλου, Συμβούλου Επιχειρήσεων